TP - Hai năm một lần mới có liên hoan câu lạc bộ ca trù toàn quốc. Thế nên ca nương và kép đàn cứ hồi hộp chờ đến lượt, dù ba tấm chiếu của triển lãm Vân Hồ khó đưa ca trù trở lại không gian của nó.
Kết thúc Liên hoan ca trù toàn quốc 2009:
Mưa vàng nhưng chưa vui
TP - Hai năm một lần mới có liên hoan câu lạc bộ ca trù toàn quốc. Thế nên ca nương và kép đàn cứ hồi hộp chờ đến lượt, dù ba tấm chiếu của triển lãm Vân Hồ khó đưa ca trù trở lại không gian của nó.
 |
| Đào nương ca trù cả nước hội ngộ đúng dịp Hà Nội đại lễ 999 năm Ảnh: Đ.T.T |
So với hai lần trước (năm 2005 tại Văn Miếu - Hà Nội và Nghi Xuân - Hà Tĩnh; năm 2007 tại Hải Dương), xuất hiện những dấu hiệu đáng mừng và đáng lo.
Lần thứ nhất, ca trù Nghi Xuân - Hà Tĩnh nổi lên một gương mặt đẹp và giọng ca đầy hứa hẹn, bảy tuổi. Nghệ nhân Phan Thị Mơn nâng niu lắm. Đến liên hoan này, các đào kép Nghi Xuân thông báo với PV: Cháu nó bỏ rồi, rồi lặng thinh.
Nhiều ca nương trẻ được ban tổ chức liên hoan 2009 trao giải cao như Nguyễn Khánh Linh 13 tuổi của Ngãi Cầu - Hoài Đức - Hà Nội, Nguyễn Thị Minh Ngọc 11 tuổi của Cổ Đạm- Hà Tĩnh, Nguyễn Huệ Phương 10 tuổi của Thăng Long.
Niềm động viên ấy có đủ mạnh để các em theo ca trù? Thật khó trả lời, bởi không ai ép buộc nổi ý thích của những người dưới tuổi 18 chưa biết cái chi chi.
Tuy nhiên, người yêu ca trù có thể tìm thấy niềm vui khi lần này xuất hiện một câu lạc bộ mới nhưng đã sừng sững những tượng đài: CLB ca trù Chanh Thôn - Văn Nhân - Phú Xuyên - Hà Nội, với các nghệ nhân Nguyễn Thị Khướu, Nguyễn Thị Vượn...
Ban tổ chức quy định đào kép phải trải qua hai bài thi: Hát nói hoặc mưỡu nói - bắt buộc, và một làn điệu lời cổ hoặc lời mới - tự chọn. Chả ai dại chọn lời mới. Lời cổ thi chuẩn mực của những nhà thơ lớn mới tạo nên ca trù.
Một nhà nghiên cứu nói, không bị đồng hóa và lồng ghép lời mới như chèo và quan họ là một trong những cái kiêu sa tự trọng của ca trù. Và là một trong những lý do khiến ca trù được xếp vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp.
Ba ngày, tám buổi thi. Ngoài đối thủ, người nhà của đào kép, và phóng viên, khó có thính giả bám trụ hết buổi. Ca nương, kép đàn và quan viên ngồi trên ba tấm chiếu tách rời. Khán phòng rộng, người xem ít nên âm thanh loãng ra. Ban tổ chức phải dùng thiết bị tăng âm.
Ca nương Bạch Vân đi xem chiều 7/10, bảo: "Đấy, hát thế ai mà xem được. Bạn bè tôi phàn nàn chả thấy ca trù đâu". Nhà nghiên cứu âm nhạc Bùi Trọng Hiền thì cho rằng, phải hát cả đời mới được như cụ Khướu, cụ Vượn, cụ Mơn. "Mới tập dăm ba năm hát thế là khá lắm. Ca trù phải có thời gian mới ngấm được".
Nhạc sỹ Đặng Hoành Loan- trưởng ban giám khảo nhìn nhận: "Tôi không bi quan hay lạc quan. Mỗi nơi hát một khác, mỗi nghệ nhân hát một khác. Phách, trống, đàn cũng mỗi nơi một kiểu. Sao lại bắt một loại hình nghệ thuật dân gian phải chịu mẫu số chung? Đã dân gian thì phải phong phú chứ".
Ông Loan nói, đây là liên hoan, mọi người tập hợp, biểu diễn vui vẻ, không phải concour âm nhạc. Tối 8/10, bế mạc, ban tổ chức trao 18 huy chương vàng và 23 huy chương bạc cho ca nương; 12 huy chương vàng và 7 huy chương bạc cho kép đàn, trống chầu, cùng 10 giấy khen. Viện Âm nhạc cũng trao giải cho ca nương nhỏ tuổi và nghệ nhân.
Trần Thanh